Odległość hiperfokalna do krajobrazu
Ustaw ostrość dokładnie na odległość hiperfokalną, a ostro będzie od połowy tej odległości aż do nieskończoności. Tabela dla wybranej matrycy.
| Ogniskowa |
f/8 | f/11 | f/16 |
| 14 mm |
83,1 cm | 60,8 cm | 42,2 cm |
| 16 mm |
1,08 m | 79,2 cm | 54,9 cm |
| 24 mm |
2,42 m | 1,77 m | 1,22 m |
| 35 mm |
5,14 m | 3,75 m | 2,59 m |
| 50 mm |
10,47 m | 7,63 m | 5,26 m |
Jak liczymy głębię ostrości
Odległość hiperfokalna to H = f² / (N × c) + f, gdzie f to ogniskowa, N przysłona, a c średnica krążka rozmycia. Granice ostrości to: bliska = s × (H - f) / (H + s - 2f), daleka = s × (H - f) / (H - s), gdzie s to odległość do obiektu. Gdy s jest równe H albo większe, daleka granica leży w nieskończoności.
Krążek rozmycia przyjmujemy jak w typowych tabelach DOF (standard Zeiss): 0,030 mm dla pełnej klatki, a dla pozostałych matryc 0,030 mm podzielone przez crop i zaokrąglone. To założenie dla odbitki oglądanej z normalnej odległości. Przy dużym wydruku albo oglądaniu z bliska prawdziwa ostrość kończy się szybciej, więc traktuj wynik jako wartość orientacyjną.
Najczęstsze pytania
Co to jest głębia ostrości?
To zakres odległości od aparatu, w którym obiekty na zdjęciu wyglądają ostro. Ostrość ustawiasz dokładnie na jednej odległości, ale przed nią i za nią obraz traci ostrość stopniowo, i do pewnej granicy oko tego nie zauważa. Ten zakres to właśnie głębia ostrości, w angielskich materiałach DOF.
Od czego zależy głębia ostrości?
Od trzech rzeczy: przysłony, odległości do obiektu i ogniskowej. Mniejsza przysłona (większa liczba f), większy dystans i krótsza ogniskowa dają większą głębię. Rozmiar matrycy działa pośrednio: przy tym samym kadrze mniejsza matryca wymaga krótszej ogniskowej, więc głębia rośnie.
Co to jest odległość hiperfokalna i jak jej używać?
To najbliższa odległość, na którą ustawiona ostrość daje ostrość aż do nieskończoności. Wtedy ostro jest od połowy tej odległości w dal. W krajobrazie ustawiasz ją ręcznie, na przykład f/11 i 24 mm na pełnej klatce daje około 1,8 m, więc ostro jest od 0,9 m do horyzontu. Tabela wyżej podaje wartości dla typowych ogniskowych.
Dlaczego aparat z mniejszą matrycą daje większą głębię ostrości przy tym samym kadrze?
Żeby uzyskać ten sam kadr z tej samej odległości, mniejsza matryca potrzebuje proporcjonalnie krótszej ogniskowej. Głębia ostrości rośnie wtedy mniej więcej o wartość cropu. Dlatego smartfon czy Micro 4/3 mają większą głębię przy tej samej przysłonie, a pełna klatka i średni format łatwiej rozmywają tło.
Jaka przysłona do portretu, a jaka do krajobrazu?
Do portretu zwykle f/1.8 do f/2.8: cienka głębia oddziela osobę od tła, ale przy zbliżeniu twarzy trzeba trafić w oko. Do grupy osób lepsze jest f/4 do f/5.6, żeby wszyscy byli ostrzy. Do krajobrazu f/8 do f/11, bo przy bardzo małych przysłonach (f/16 i więcej) ostrość pogarsza dyfrakcja.